PSA nedir?
PSA kelimesi, "rostate pecificntigen" yani "prostata özgün madde" kelimesinin baş harflerinden türemiştir. Tariften de anlaşılacağı gibi, prostat ile ilgili olaylarda artabilir. Aç veya tok kan alınması fark etmez. Özellikle kararsız kalınan PSA değerlerinde bu yardımcı ölçümlerden yararlanılır. Yakın zamana kadar kararsız kalınan 4 ila10 değerleri arasında yüzde 25 oranında kanser çıkmaktaydı. Ama artık son zamanlarda PSA 2,5 üstünde ise bile prostat biyopsisi yapılması gerekebiliyor çünkü bu kanser şüphesi olan hastaların altıda birinde kanser saptanmaktadır. Hele PSA 10'un üstünde ise kanser ihtimali yüzde 60'tır.

PSA testine yardımcı testler var mı?
PSA'nın normal değeri, birçok laboratuvarda 4,0 ng/ml olarak kabul edilmektedir. Bu "total PSA" değerinden başka serbest PSA'nın total PSA'ya oranı, yaşa göre PSA, prostat bezinin büyüklüğünü göre PSA değeri (PSA dansitesi), PSA'nın yıllar içindeki yükselme hızı (PSA velocity) gibi kavramlar bulunmaktadır.

PSA düşükse tehlike yok mu?
Prostat kanseri varlığında PSA'nın her zaman için bir yükselme göstermeyeceğidir. Yani PSA 4 ten, hatta 2,5'tan düşükse bile kanser olabilir.

PSA yüksekse ne yapmalı?
Her PSA yüksekliği, hasta için bir korku veya telaş faktörü olmamalıdır. Hastanın kanındaki PSA değerini ancak bir üroloji uzmanı yorumlayabilir ve yararlanabilir. Hasta kontrol altında tutulabilir, ilaç veya antibiyotik tedavisi verilebilir veya kanser şüphesi varsa prostat biyopsisi yapılabilir. Yine de, prostattan parça almaya karar vermeden önce parmakla muayene de gereklidir.

Biyopsi ne zaman yapılır?
PSA değerinin normal sınırlarda olduğu durumlarda bile parmakla rektal muayenede şüpheli bir bulgu varsa, biyopsi yapılabilir. Muayene ve kan bulgularının ayrı ayrı önemi vardır. Üroloji uzmanı prostattan parça almak için PSA değeri, parmakla muayene sonucu ve şikayetlere bakıp karar verir.