Makine mühendisi bir okurum işsizlik verilerinin, bir başka deyimle işgücü istatistik sonuçlarının neden dönem bittikten 2.5 ay geçtikten sonra açıklandığını soruyor. Kaygısı da bunun durumun kötülüğünün gizlenmesine yönelik bir politika güdülüyor olması. Bu kaygıya kapılıyor olmasının nedeni de, aylık enflasyon oranlarının izleyen ayın 3 veya 4'üncü gününde açıklanması.
İşgücü istatistikleri birebir görüşmelerle yapılmaktadır. Dolayısıyla daha zordur. Bunun yanında aylık işgücü istatistikleri 3 ayın ortasında kalan ay itibariyle ama 3 aylık dönem rakamları esas alınarak hesaplanıyor.
Yani, Kasım 2008 ayına ilişkin işgücü rakamları Ekim, Kasım ve Aralık aylarında ulaşılan rakamlardan çıkıyor. Verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve istatistiklerin hesaplanmaları da ayrı bir süreç. Enflasyon saptaması ise çok daha kolay. Hangi malların fiyatlarına ve nerede bakılacağı bellidir ve aynı şey yapılır ve sadece bilgisayarda yerlerine yazılır.

Özür dilendi ama...
Aslında bir gecikme yok, önemli olan verilerin ve hesaplamaların doğru olması.
Aynı şey üretime ve kapasite kullanımına ilişkin hesaplamalar için de geçerli. Geçtiğimiz günlerde üretimle ilgili olarak denetlenmemiş, yanlış hesaplanmış veya yazılmış, yanlış yanıltıcı rakamlar açıklandı. Gazetecilerin uyarısı üzerine düzeltilip özür dilendi.
Oysa, böyle bir durum özür dilemekle yetinilecek kadar önemsiz bir durum değil.
İstatistiklerde sonucu etkilemek, sorunun soruluş şekli ve örnekleme seçimi ile mümkündür. İstatistik derslerinde bir TV filmi için yapılan anket anlatılır. Anketörlerden birinden gelen sonuçlarda izleyenlerin yüzde 100'ü, yani tamamı filmi çok güzel bulmuşlardır. Anketöre anket yaptığı yer ve örneklemeyi nasıl yaptığı sorulur.
Yanıtı ilginçtir. Anketi bir askeri kantinin kapısında değişik yaşlardan insanlarla yapmıştır. İzleyiciler değişik yaşlardadır ama hepsi askerdir. Örnekleme seçimi yanlıştır.
Yani, açıklamanın gecikmeli olmasının nedeni kötü durumu geç açıklamak gibi bir amaç değil. Politik etkileme yapılacaksa, rakamlar açıklanmadan, hatta oluşmadan, oluşturulurken yapılabilir.