EN tehlikeli alerji şekli olan 'Anaflaksi'de, erken teşhis ve erken tedavi hayati önem taşıyor.
***
En tehlikeli alerji: Anaflaksi
Alerjinin en korkulan ve en ağır şekli olan anaflaksi, vücudun tümünü ilgilendiren yaygın alerjik reaksiyonlara bağlı olarak gelişiyor ve ölüme neden olabiliyor.
Anaflaksi hakkında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta'dan şu bilgileri aldık: "Anaflaksi, alerjik şok ismiyle de bilinir; erken tanınıp acil olarak tedavi edilmediğinde kişiyi şok ya da ölüme kadar götürebilir. Gazetelerde okuduğumuz 'Penisilin iğnesi yapıldı, yaşamını yitirdi' veya Arı sokmasından öldü'... gibi olayların nedeni hep anaflaksidir. Her hangi bir maddeye bağlı ölümcül anaflaksilerin, yılda her on milyon insanın 4-20 kadarında görülebileceği tahmin edilmektedir. Buna göre, ülkemizde her yıl ortalama olarak 100 kişinin anaflaksiden dolayı yaşamlarını yitirdikleri söylenebilir. Penisilin iğnesine bağlı anaflaktik ölümlerin görülme oranı ise yüzde 0.002 olarak bildirilmektedir. Arı sokmasına bağlı sistemik reaksiyonlar ise genel nüfusun yüzde 0.4-4' ünde ortaya çıkmaktadır.
ANAFLAKSİNİN OLUŞUMU Anaflaksi, kişinin daha önce karşılaşarak duyarlı hale geldiği bir alerjenle ikinci kez karşılaşmasıyla oluşur. Duyarlı hale gelmek demek, bu alerjenle ilk karşılaşma sırasında, o maddeye karşı IgE sınıfından antikorlar oluşmasıdır. Bu antikorlar, bazı hücrelerin (bazofil, mast hücresi) yüzeylerine yapışır. Duyarlı kişi o maddeyle tekrar karşılaştığında, hücre yüzeyindeki antikorla alerjen birleşir ve hücreden mediatör ismi verilen bir takım kimyasal maddeler salgılanır. Mediatörler de, bağışıklık sisteminin çeşitli bölümlerini harekete geçirerek anaflaksiye neden olur.
ANAFLAKTOİD REAKSİYON Anaflaksinin, IgE olmaksızın ortaya çıkan şeklidir (Anaflaktoid anaflaksiye benzeyen anlamına gelir). Kişinin duyarlı olduğu madde, mast hücresini IgE'ye gerek olmadan doğrudan uyararak mediatör salgısına neden olabilmektedir. Bazı ilaçların (aspirin, ağrı kesiciler, romatizma ilaçları ve röntgen çekiminde kullanılan kontrast maddeler...) ve egzersizin yol açtığı reaksiyonlar anaflaktoid tiptedir.
İDİOPATİK ANAFLAKSİ Tüm araştırmalara rağmen anaflaksinin nedeni saptanamamışsa, buna idiopatik anaflaksi denir. İdiopatik anaflaksilerde ölüm ihtimali çok azdır. Anaflaksiye veya anaflaktoid reaksiyonlara neden olabilen maddeler nelerdir? * İlaçlar (Penisilin, sefalosporin ve diğer antibiyotikler; aspirin, ağrı kesici ve romatizma ilaçları, lokal anestezikler, röntgen çekilirken kullanılan kontrast maddeler...) * Serumlar ve aşılar * Kan ve kan ürünleri * Yiyecekler (Yumurta, süt, domates, fıstık, deniz ürünleri...) * Yiyeceklere konan katkı maddeleri * Bozulmayı önleyici maddeler (Sülfitler) * Renklendiriciler (Tartrazin) * Tat vericiler (Glutamat) * Fiziksel etkenler: Egzersiz, soğuk * Çeşitli maddeler: Lateks, sperm Prof. Dr. Küçükusta
