Geçen hafta uluslararası derecelendirme kuruluşu S&P Türkiye'nin hem yerli hem de yabancı para cinsinden notunu artırınca gözler faiz indirimi için Merkez Bankası'na çevrilmişken, Merkez Bankası'ndan tersi bir açıklama geldi. Merkez Bankası tarafından hazırlanıp açıklanan raporda, beklenenin aksine faiz artırımına gidilebileceğinin sinyalleri veriliyordu. "Olabilir. Merkez Bankası özerk bir kuruluştur. Gözlemleri son derece önemlidir. Hükümetin de buna kulak vermesinde yarar vardır" diye hep yazar çizerim. Ancak o da ne? Ertesi gün Merkez Bankası Başkanı, bir gün önce yaptıkları açıklamanın tam tersini yapıyor. 'Biz, Faiz artırımı olur' demedik. 'Olabilir' dedik. Raporda, faiz artırımını gerektirebilecek olumsuzluklar olabileceğine dikkatleri çektik. Ancak bu bir varsayımdı. Söz konusu olumsuz noktalar mutlaka gerçekleşecek demek değildir. Gerçekleşmeyebilir. Gerçekleşmezse de faiz artırımı olmaz" diye sözde günü kurtaracak bir açıklama ile herkesi şaşırtıyor. Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu.
SORUMLULUK ALMIYOR Anladığım kadarıyla Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti, olası bir ekonomik kriz -ki ben şahsen böyle bir şey beklemiyorum- karşısında sorumluluktan kaçındığı için böyle çelişkili açıklamalarda bulunuyor. Merkez Bankası'nın açıklamalarında beliren çelişki, çoktandır dikkatimi çekiyordu. Çünkü Merkez Bankası, 2002 yılından bugüne kadar yaptığı açıklamalarda hep, "Örtülü Enflasyon Hedeflemesi" uygulaması yapıyordu. Ancak 19 Ağustos 2004 tarihindeki açıklamalarında, bu uygulamanın aksine bir eğilim içine girdiği anlaşılıyor. Bunu da anlamak mümkün değildir. MALİYE'YE HAKSIZLIK Merkez Bankası'nın açıklamasının en önemli noktalarından biri de, "mali disiplinin yeterince sağlanamadığı" açıklamasıdır. Merkez Bankası bu konuda Maliye Bakanlığı'na haksızlık yapmaktadır. Gerçeği kabul etmek gerekirse, hiçbir dönemde, bu kadar mali disiplin sağlanamamıştı. Bu konuda Maliye Bakanı Unakıtan ve ekibine haksızlık yapılıyor. Türkiye gerçeklerini görmeyen bir gözlükle bakıyorlar herhalde. Mali disiplin güzeldir, ancak bir sınırı olacaktır. Siz "mali disiplin" diye her şeyi yasaklarsanız, o zaman ülkenin önünü tamamen tıkarsınız. Bu kadar mali disiplini savunuyorsanız, mali disiplin uğruna 3 ay maaş almayın da samimi olduğunuza inanayım. Merkez Bankası Başkanı, kendisini sadece IMF'ye endeksliyor. "IMF ne derse ben ona göre kendimi yönlendiririm, hükümet beni ilgilendirmez" görüşünde. Merkez Bankası, özerk bir kuruluş. Ancak özerk bir kuruluşun başkanı olarak, hükümetin programına değil de IMF'nin söylediklerine uyması, özerklik kavramı ile bağdaşır mı? Unutulmamalıdır ki, 2001 krizinin doğuşu, başta Merkez Bankası ve Hazine'nin sorumluluk almamasından kaynaklanmıştır. Merkez Bankası, bugün de aynı şekilde sorumluluktan kaçıyor ve sırf "IMF'ye uyumlu olsun" diye uygulama ve açıklamalarda bulunuyor. IMF ile yeni bir stand-by anlaşmasını bizler de savunuyoruz ve "IMF'siz olmaz" diyoruz. Ancak bu, "IMF'nin her isteği kabul edilecek" anlamına gelmez. Müzakerelerde Türkiye'nin de koşulları dikkate alınarak, anlaşma metni üzerinde uzlaşılmalıdır.
HÜKÜMETLE UYUMSUZ 2001'de, Merkez Bankası ve Hazine kayıtsız şartsız IMF'nin istekleri ile krize girdi. Bu anlayışın yeniden gündeme gelmesi açıkçası beni rahatsız ediyor. IMF ile ilişkiler mutlaka devam etmeli, ancak "IMF ne diyorsa o olmalı" tezi yanlıştır. Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti'nin de üzerindeki ürkekliği bırakıp, Türkiye'nin de koşullarını dikkate alan bir uygulama içine girmesinde yarar vardır. Serdengeçti, IMF'nin Merkez Bankası Başkanı değil, Türkiye Cumhuriyeti'nin Merkez Bankası Başkanı olduğunu unutmamalıdır. Gerek Hazine ve gerekse hükümetle koordineli bir çalışma içine girerek IMF ile müzakerelerin yürütülmesi, ülke açısından yararlı olacaktır.
